Eski kaynakları karıştırırken, uzun süredir aklımda olan"acaba Anadolu'nun kurtuluş mücadelesinde Ethem Bey'den başka kaç Çerkes vardı?" sorusunun bir kısmına yanıt buldum sanırım. Ekim1989-Ocak1990 tarihli Kafdağı dergisinin 85. sayfasında aşağıdaki satırlara rastladım. Bir belge niteliğinde olması ve Ethem Bey şahsında tüm Kafkasyalılara yapılan bazı iftira ve nankörllüklere cevap olur düşüncesiyle buraya aktarıyorum.
"Sn. Muhittin Ünal'ın tespit edebildiği 'Kurtuluş savaşında kuzey Kafkasylılar' şunlardır:
* H.Rauf Orbay
* Çerkes Pşewu Ethem
* İbrahim Süreyya Yiğit
* Binbaşı Aziz Bey
* Yüzbaşı Osman Nuri(Tufan)
* Eşref Sencer Kuşçubaşı
* Zaraho Bekir Sami (Günsav)
* Yusuf İzzet Paşa (Met Çunatuko İzzet)
* Bandırmalı Halil Bey
* Sarıefe Edip Bey
* Emekli Yüzbaşı Tevfik Bey (Pşaw)
* Teselya Yenişehirli Hafız Hüseyin Bey
* Sındırgıdan Kaymakam Çerkes Tevfik Bey
* İnegölden Şınguba Kazım Bey
* Gönenli Kaymakam Esat Bey
* Eskişehirli İbrahim Bay
* Muğlalı Çerkes Cemal Efe
* Karacabeyli Sefer Bey
* Dağıstanlı Cemal Bey
* Manyastan Takığ Şevket Bey
* Karamürselden Petej Hasan Bey
* Kaseyko Yarbay Mahmut Nedim (Hendek)
* Muzaffer Kılıç
* Dr. İbrahim Tali Öngören
* Tharhet Cemil Cahit(Toydemir)
* Degumko Binbaşı Ömer Bey
* Selmenko Osman Bey
* Bekir Sıtkı (Kubat) Bey
* Abhaz Hüseyin Rauf Bey - (Sivas kongresinde görev aldı)
* Asetin Bekir Sami(Kunduk) - (Sivas kongresinde görev aldı)
* Adıge Hakkı Behiç(Bayiç) - (Sivas kongresinde görev aldı)
* Abhaz İbrahim Süreyya(Yiğit) - (Sivas kongresinde görev aldı)
* Abhaz Emir Paşa (Marşan) - (Sivas kongresinde görev aldı)
* Abhaz Hikmet Bey(Boran) - (Orhan Boran'ın babası ve Tıbbıye talebesi, Sivas kongresinde görev aldı)
* Adıge Ömer Mümtaz (Tanbiy) - (Sivas kongresinde görev aldı)
* Aslan Toğuzatı
* Rüştü Bozkurt
* Sasık Kamil(Polat)
* Sakallı Bedri(Başakıncı)
* Baj Mahmut Bey
* Şefik(Özdemir) Bey
* Nihat(Anılmış) Paşa
* Mareşal Tuğa Deli Fuat paşa
* Karzeg Salih Paşa
* Ahmet(Hamdi) Abuk Paşa
* Yenibahçeli Ahmet Şükrü(Oğuz)
* Ahmet Fevzi (Big) Paşa
* Fuat (Carım) Bey
* Aziz Meker Bey
* Hakkı Mürsel(Bakü) Paşa
* Ali Sait(Akbaytagan) Paşa
* Shapli Hüseyin Bey
* Çhapli Hüseyin Tosun Bey
* Hatko İsmail Canbolat Bey
* Baj Zekeriya Zihni
* Deli Halit(Karısıalan) Paşa
* General Aşir Atlı
* Ethem Servet(Boral)
* General İsmail Berkok
* Recep Peker
* General Hasan Atakan
* Ali Cenani Bey
* İsmail Habib (Sevük)
* Şğaluğa Mustafa Reşit Bey
* Topçu Albay İhsan(Katı)
* Galatasaraylı İsmail Efe
* Lapsekili Lütfi Bey
...
..
.
Son yıllarda yapılan araştırmalar, elbette Kurtuluş Savaşına katılan üst rütbeli ve aktif insanlarımızın sayısının daha çok olduğunu gözler önüne sermiştir. Ancak bu amatörce yapılan liste bile bazı gerçekleri apaçık göstermiyor mu?
Saygılarımla.